دکتر لیلا قلیچی، دارای دکتری تخصصی گفتاردرمانی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران با مرتبه دانشیاری هستند. حوزه فعالیت تخصصی و پژوهشی ایشان گفتاردرمانی، به‌ویژه اختلال صوت و بلع می باشد.

طبق گفته دکتر قلیچی، از دل همین دغدغه بالینی استارت اولیه این طرح تحقیقاتی هم زده شده است و اینکه برای شناسایی منظم و دقیق مشکلات تغذیه‌ای و بلع کودکان دارای اختلال طیف اتیسم، ابزاری متناسب با زبان و فرهنگ فارسی در اختیار متخصصان قرار گیرد. این طرح در دانشکده علوم توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی ایران و در گروه گفتاردرمانی اجرا شده است. ایشان دلیل اصلی دیگر انتخاب طرح را فراهم کردن ابزاری کوتاه، کاربردی و متناسب با زبان فارسی برای کمک به شناسایی این مشکلات بوده است.

موضوع این پژوهش ترجمه و تطابق فرهنگی و سپس بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی نسخه فارسی فهرست خلاصه رفتار کودک اتیسم در وعده غذایی، یا Persian-BAMBI، بوده و نوآوری کاربردی پژوهش، فراهم کردن نسخه‌ای فارسی از ابزاری اختصاصی برای بررسی رفتارهای تغذیه‌ای کودکان دارای اتیسم و تعیین شاخص‌های روان‌سنجی آن در نمونه ایرانی است. که خوشبختانه طرح اجرا شده و گزارش نهایی آن نیز تکمیل شده است. نتایج، روایی و پایایی قابل قبول نسخه فارسی Persian-BAMBI را تأیید می‌کند.این نتایج از امکان استفاده از نسخه فارسی به‌عنوان ابزار کمکی در ارزیابی و پژوهش حمایت می‌کند؛ با این ملاحظه که پرسشنامه جایگزین ارزیابی جامع بالینی نیست. از این مرحله لازم است که در کلینیک های آموزشی گروههای گفتاردرمانی دانشگاه های علوم پزشکی کشور و  در مطب های گفتاردرمانی سراسر کشور که در این حوزه مراجعینی دارند  به مرحله استفاده و بهره برداری برسد.

در نهایت این ابزار می‌تواند به متخصصان گفتاردرمانی و سایر اعضای تیم درمان کمک کند تا مشکلات رفتاری بلع و  تغذیه در کودکان دارای اتیسم را به‌شکل منظم‌تری بررسی کنند و گزارش والدین را در فرایند ارزیابی وارد سازند. شناسایی دقیق‌تر مشکلات می‌تواند به تصمیم‌گیری بالینی، برنامه‌ریزی مداخلات متناسب با نیاز کودک و گفت‌وگو با خانواده درباره دشواری‌های وعده غذایی کمک کند و مشکلات بلع و تغذیه‌ای کمتر نادیده گرفته شوند و خانواده‌ها و درمانگران برای پیگیری و مدیریت آن‌ها ابزار مناسب‌تری در اختیار داشته باشند.

درخواست دکتر قلیچی از مسئولان این بود که، توسعه ابزارهای ارزیابی بومی و مبتنی بر شواهد به حمایت پایدار از پژوهش‌های بین‌رشته‌ای نیاز دارد و پیشنهاد همکاری منظم دانشگاه‌ها، مراکز درمانی، کلینیک‌ها و مراکز آموزشی را دادند؛ همچنین دسترسی پژوهشگران به جمعیت‌های هدف و زیرساخت‌های گردآوری داده تسهیل شود؛ و برای اعتبارسنجی مستقل ابزارها در نمونه‌های متنوع‌تر و مناطق مختلف کشور بودجه و زمان کافی در نظر گرفته شودو مثل همیشه، دغدغه همه پژوهشگران که به حمایت از آموزش متخصصان منتهی می شود؛ دکتر قلیچی نیز خواستار حمایت در زمینه تخصص خودشان یعنی اختلالات تغذیه و بلع کودکان را داشتند و اینکه مسیر مشخص برای انتشار، معرفی و استفاده مسئولانه از ابزارهای معتبر را فراهم کنند که این امر می‌تواند فاصله میان تولید دانش و کاربرد بالینی را کاهش دهد.

ایشان هدف اصلی خود را کسب یافته‌های پژوهشیمی داندکه  تا حد امکان به بهبود ارزیابی و خدمات بالینی منجر شوند. در گام‌های بعدی، توسعه شواهد درباره عملکرد Persian-BAMBI در جمعیت‌های متنوع‌تر، بررسی بیشتر ویژگی‌های تشخیصی آن و فراهم کردن زمینه استفاده آگاهانه از آن در کنار ارزیابی جامع کودک اهمیت دارد. همچنین، توجه به تجربه خانواده‌ها و آموزش متخصصان درباره شناسایی مشکلات تغذیه و بلع می‌تواند به تشخیص زودهنگام‌تر و برنامه‌ریزی بهتر خدمات کمک کند. امیدوارم این پژوهش گامی در جهت تقویت ابزارهای فارسیِ معتبر و گسترش رویکردهای مبتنی بر شواهد در حوزه اختلالات تغذیه و بلع کودکان باشد.

دکتر قلیچیدر پایان از همراهی همکاران خود سرکار خانم دکتر مریم ترامشلو دانشیار گفتاردرمانی و اقای معین مبصری دانشجوی کارشناسی ارشد در این پژوهش مشارکت موثری داشتند، تشکر و قدردانی نمود.

کد طرح 31695 :