نشست خبری معرفی طرح تحقیقاتی با عنوان «کاربرد واقعیت مجازی در مراقبت حمایتی از بیماران مبتلا به سرطان: مرور نظام‌مند» با حضور دکتر هاله آیت‌اللهی، عضو هیئت علمی گروه مدیریت اطلاعات سلامت دانشگاه علوم پزشکی ایران، برگزار شد. این طرح با رویکردی سیاست‌محور، به بررسی شواهد علمی موجود در زمینه نقش فناوری واقعیت مجازی در بهبود مراقبت حمایتی بیماران سرطانی پرداخته و پیامدهای آن برای نظام سلامت کشور را تحلیل کرده است.

معرفی مجری طرح و پیشینه علمی

دکتر هاله آیت‌اللهی دارای مدرک دکتری انفورماتیک پزشکی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران است. وی در حال حاضر به‌عنوان معاون تحقیقات و فناوری در مرکز تحقیقات علوم مدیریت و اقتصاد سلامت و دانشکده مدیریت و اطلاع‌رسانی پزشکی فعالیت می‌کند.

سوابق علمی و پژوهشی ایشان شامل راهنمایی پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و دکتری، اجرای طرح‌های پژوهشی متعدد، انتشار مقالات علمی بین‌المللی و مشارکت در تدوین کتب و خلاصه‌های سیاستی است. محور اصلی فعالیت‌های پژوهشی وی، طراحی و ارزیابی فناوری‌های اطلاعات سلامت، سلامت دیجیتال، سلامت از راه دور و کاربرد فناوری‌های نوین در ارتقای کیفیت خدمات سلامت و مراقبت‌های بیمارمحور است. تمرکز ویژه بر واقعیت مجازی و واقعیت افزوده در بیماری‌های مزمن و پرهزینه، زمینه‌ساز طراحی این پژوهش بوده است.

مسئله سیاستی و ضرورت انجام پژوهش

به گفته مجری طرح، با وجود افزایش شواهد علمی مبنی بر اثربخشی واقعیت مجازی در کاهش درد، اضطراب و پریشانی روانی بیماران مبتلا به سرطان، این فناوری هنوز جایگاه مشخص و ساختاریافته‌ای در سیاست‌های نظام سلامت، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه، ندارد.

تجربه نظام‌های سلامت در دوران همه‌گیری کووید-۱۹ نشان داد که فناوری‌های دیجیتال، در صورت برخورداری از حمایت سیاستی، قابلیت تبدیل سریع به مراقبت روتین را دارند. این موضوع، ضرورت بررسی ابعاد سیاستی، اجرایی و اقتصادی واقعیت مجازی در مراقبت حمایتی سرطان را برجسته کرده است.

معرفی پژوهش و نوآوری‌های کلیدی

این مطالعه به‌صورت مرور نظام‌مند انجام شده و با تمرکز هم‌زمان بر:

• کاربرد واقعیت مجازی در مراقبت حمایتی بیماران سرطانی،
• پیامدهای بالینی و روان‌شناختی،
• و دیدگاه کاربران و بیماران،

نشان می‌دهد که نبود چارچوب‌های سیاستی و اجرایی مشخص، یکی از موانع اصلی بهره‌برداری پایدار از فناوری‌های نوین سلامت است. نوآوری اصلی پژوهش، عبور از نگاه صرفاً بالینی و توجه به جایگاه فناوری در زنجیره تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری سلامت است.

وضعیت اجرا و قابلیت بهره‌برداری

اگرچه این طرح به‌صورت مداخله اجرایی انجام نشده، اما به‌عنوان یک پژوهش پایه سیاستی، شواهد لازم را برای استفاده سیاست‌گذاران سلامت، مدیران بیمارستانی و سازمان‌های بیمه‌گر فراهم کرده است. خروجی‌های پژوهش قابلیت استفاده در تدوین راهنماهای بالینی، برنامه‌های حمایتی و تصمیم‌گیری‌های مبتنی بر شواهد را دارند و می‌توانند پیش‌نیاز اجرای عملی فناوری واقعیت مجازی در نظام سلامت تلقی شوند.

پیامدهای اجتماعی و منافع برای مردم

نتایج این پژوهش می‌تواند به‌طور غیرمستقیم در مسیر:

• کاهش درد، اضطراب و استرس بیماران مبتلا به سرطان،
• ارتقای کیفیت زندگی در طول درمان و مراقبت تسکینی،
• کاهش وابستگی به داروهای مسکن و ضداضطراب،
• افزایش عدالت در دسترسی به مراقبت‌های حمایتی نوین،
• و کاهش هزینه‌های غیرضروری نظام سلامت در بلندمدت

مورد استفاده قرار گیرد. این یافته‌ها، مبنایی برای توسعه مداخلات فناورانه مقرون‌به‌صرفه و بیمارمحور فراهم می‌کنند.

انتظارات سیاستی و پیشنهادها

در این نشست، بر لزوم پذیرش سلامت دیجیتال و فناوری‌های نوین به‌عنوان یک ضرورت راهبردی در سیاست‌گذاری کلان سلامت تأکید شد. از جمله پیشنهادهای کلیدی مطرح‌شده:

• تخصیص بودجه هدفمند به پروژه‌های بین‌رشته‌ای و فناورانه،
• تقویت ارتباط میان دانشگاه، صنعت و نظام سلامت،
• و حمایت از تبدیل شواهد پژوهشی به برنامه‌ها و خدمات قابل اجرا در سطح نظام سلامت.

چشم‌انداز آینده

دکتر آیت‌اللهی در پایان ابراز امیدواری کرد که نتایج این پژوهش و مطالعات آتی، زمینه‌ساز تصمیم‌گیری آگاهانه سیاست‌گذاران سلامت و ارتقای مراقبت حمایتی از بیماران مبتلا به سرطان شود و فناوری واقعیت مجازی، از سطح پژوهش به عرصه عمل در نظام سلامت کشور راه یابد.