خانم دکتر شادی اسدزندی دانشیار گروه کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران مجری طرح تحقیقاتی با عنوان” تحلیل محتوای مطالعات داغ و پر استناد حوزه یادگیری الکترونیکی" در گفتگویی به تشریح این طرح پرداخت.

دکتر شادی اسدزندی دانشیار و عضو هیات علمی گروه کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی دانشگاه و در حال حاضر رئیس تحصیلات تکمیلی دانشکده مدیریت واطلاع رسانی پزشکی می باشند.  علاوه بر رشته تخصصی خود در مقطع کارشناسی ارشد آموزش پزشکی دانشگاه نیز شرکت کرده و در شهریور ماه 1404 موفق به دفاع از پایان نامه خود در حوزه پزشکی مبتنی بر شواهد شده اند. به مدت 12 سال نیز در دانشگاه علوم پزشکی تهران در دانشکده مجازی مشغول به کار بودند. در حال حاضر پژوهش های ایشان در حوزه کتابداری یا آموزش پزشکی و کاملا چند حوزه ای انجام میشود.

ایشان دلیل اصلی انتخاب این طرح تحقیقاتی را اینطور بیان کردند که با توجه به سابقه کاری در دانشگاه علوم پزشکی تهران و تحصیل در حوزه آموزش پزشکی و از سوی دیگر مطالعه یک مقاله در حوزه علوم غدد که روی مباحث مطالعات داغ کار کرده بود. با همفکری سرکار خانم دکتر اعلا که هیات علمی گروه آموزش پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران هستند این موضوع را پس از بررسی پیشینه ها انتخاب کردند. همکاران ایشان در این طرح خانم دکتر اعلا، خانم دکتر مالگرد و خانم رستمی از دانشجویان کتابداری دانشگاه بودند.

ایشان اضافه کردند که در سال‌های اخیر تلاش‌های فراوانی برای بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در محیط‌های دانشگاهی صورت گرفته و رسانه‌ها و ابزارهای دیجیتال به‌طور گسترده‌تری وارد عرصه آموزش شده‌اند، اما این تحولات در بسیاری از موارد به استقرار کامل و اثربخش الگوهای یادگیری الکترونیکی منجر نشده است. فاصله میان ظرفیت‌های نظری این حوزه و تحقق عملی آن در نظام آموزش عالی همچنان قابل توجه است. این فاصله را می‌توان ناشی از عواملی مانند نبود برنامه‌ریزی راهبردی و تحول‌گرا، ضعف در سیاست‌گذاری اجرایی، محدودیت در تخصیص منابع، و همچنین نگاه محافظه‌کارانه یا تردیدآمیز برخی مدیران و تصمیم‌گیران نسبت به اثربخشی واقعی این شیوه آموزشی دانست. از این منظر، توسعه یادگیری الکترونیکی بیش از آنکه صرفاً یک مسئله فناورانه باشد، مسئله‌ای سازمانی، فرهنگی و سیاستی نیز محسوب می‌شود. در کنار این تحولات، رشد سریع تولیدات علمی در حوزه‌های مختلف سبب شده است که پژوهشگران برای درک بهتر وضعیت دانش، شناسایی روندهای غالب و پیش‌بینی مسیرهای آینده، بیش از پیش به روش‌های کتاب‌سنجی، علم‌سنجی و تحلیل محتوا روی آورند. این رویکردها امکان آن را فراهم می‌کنند که به‌جای اتکا به برداشت‌های پراکنده، ساختار واقعی دانش یک حوزه بر اساس شواهد عینی و الگوهای استنادی بررسی شود. مطالعه آثار پراستناد، به‌ویژه، از آن جهت اهمیت دارد که این آثار معمولاً بازتاب‌دهنده مسائل محوری، موضوعات نوظهور، روش‌های اثرگذار و حوزه‌های برخوردار از بیشترین توجه علمی‌اند. کاربرد این نوع تحلیل‌ها در حوزه‌های گوناگون علمی نشان داده است که بررسی آثار داغ و پراستناد می‌تواند تصویری روشن از نقشه دانشی هر رشته ارائه کند. این مطالعات نه‌تنها در شناسایی محورهای اصلی پژوهش و روندهای نوظهور سودمند بوده‌اند، بلکه به فهم بهتر شبکه‌های همکاری علمی، الگوهای تولید دانش و عوامل مؤثر بر نفوذ علمی نیز کمک کرده‌اند.  با این حال، در حوزه یادگیری الکترونیکی، با وجود حجم قابل توجهی از پژوهش‌ها و اهمیت روزافزون آن در آموزش عالی، هنوز تصویری جامع و یکپارچه از جهت‌گیری‌های اصلی این حوزه بر پایه تحلیل مطالعات داغ و پراستناد در دست نیست. ازاین‌رو، همچنان خلأ مطالعه‌ای احساس می‌شود که بتواند با رویکردی تلفیقی و تحلیلی، مهم‌ترین مضامین، مؤلفه‌ها، چالش‌ها و روندهای اثرگذار در این حوزه را بازشناسی کند. چنین خلأیی در شرایطی اهمیت بیشتری می‌یابد که آموزش عالی با فشارهای فزاینده‌ای برای تحول، نوآوری، پاسخ‌گویی به نیازهای متغیر یادگیرندگان و بهره‌گیری هوشمندانه از فناوری مواجه است. بر این اساس، پژوهش حاضر با تمرکز بر مطالعات داغ و پراستناد در حوزه یادگیری الکترونیکی و با بهره‌گیری از تحلیل محتوا، در پی آن است که چارچوبی روشن از مفاهیم کلیدی، جهت‌گیری‌های پژوهشی، چالش‌های اصلی و ابعاد برجسته این حوزه ارائه دهد. انتظار می‌رود نتایج این پژوهش بتواند علاوه بر غنی‌سازی ادبیات نظری، برای مدیران، سیاست‌گذاران، برنامه‌ریزان آموزشی، اعضای هیئت علمی و سایر ذی‌نفعان آموزش عالی نیز سودمند باشد و در طراحی راهبردهای واقع‌بینانه‌تر برای توسعه و استقرار اثربخش یادگیری الکترونیکی نقش ایفا کند.

ایشان خاطر نشان کردند که یافته های این طرح میتواند چشم اندازی از پژوهش های پر استناد و مورد توجه این حوزه در اختیار متخصصان یادگیری الکترونیکی بگذارد و خلا های پژوهشی داخل کشور را به خوبی نشان میدهد از آنجا که این پژوهشها میتواند روند پژوهشها و چشم انداز آینده یک حیطه را نشان دهد و یکی از پایه های اصلی برای حرکت به سمت مرجعیت علمی در یک حوزه است به نظر میرسد که باید بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد و تنها به پژوهش های صرف اکتفا نشود و سازوکاری برای اجرایی شدن و به کارگیری نتایج این پژوهشها در نظر گرفته شود.

در پایان ایشان افزودند پژوهش های مختلف با رویکرد علم سنجی، کتابسنجی، وب سنجی و ... باید برای تمامی حوزه های علمی در نظر گرفته شود اما با بهره گیری از جدیدترین روشها، که در مقالات روز دنیا که در مجلات برجسته همجون scientometrics به چاپ میرسد. فعال کردن واحدهای علم سنجی مراکز تابعه دانشگاه در حوزه های مختلف علم سنجی منطبق با فعالیتهای واحدهای متناظر آنها در دنیا ضروری می باشد.

کد طرح: 28734