آقای دکتر سجاد بهاری نیا در مصاحبه خبری با گروه ترجمان دانش به شرح طرح خود پرداختد.

1- با تشکر از حضور در این مصاحبه، لطفا خودتان را معرفی کرده و سوابق علمی، پژوهشی، اجرایی و عملی خود و فعالیت های مرتبط با این پژوهش را بیان کنید:

با سلام و احترام؛ سجاد بهاری نیا هستم دانشجوی مقطع دکتری تخصصی رشته مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی. در مورد سوابق علمی، پژوهشی اینجانب دارای بیش از 60 مقاله علمی، حدود 56 طرح تحقیقاتی، 30 مقاله ارائه شده در کنگره ها و همایش های دانشجویی و 4 کتاب چاپ شده هستم.  لازم به ذکر است در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد به عنوان دانشجوی نمونه کشوری وزارت بهداشت معرفی شدم. در مورد سوابق اجرایی و عملی؛ فعالیت در انجمن های علمی، کانون های قرآنی و فرهنگی، نشریات دانشجویی و کمیته تحقیقات دانشجویی را در کارنامه دارم. در حال حاضر دبیر کمیته تحقیقات دانشجویی دانشکده مدیریت، عضو شورای صنفی دانشجویان دکتری تخصصی و عضو شورای مرکزی انجمن علمی قرآن و سلامت دانشگاه هستم.

------------------------------------------------------------------------------------

2- دلیل اصلی شما برای انتخاب این طرح تحقیقاتی چه بود و چه کسانی در این پژوهش یاری دهنده شما بودند؟

دلیل اصلی انتخاب این طرح تحقیقاتی، از یک‌سو اهمیت روزافزون نقش پرستاران در نظام سلامت و از سوی دیگر، مواجهه مستمر آنان با فشارهای شغلی، هیجانی و سازمانی است. کیفیت زندگی کاری پرستاران نه ‌تنها بر سلامت جسمی و روانی خود آن‌ها تأثیرگذار است، بلکه به‌طور مستقیم بر کیفیت مراقبت از بیمار، ایمنی خدمات درمانی و میزان رضایت‌مندی بیماران نیز اثر می‌گذارد.

از طرفی، شادمانی سازمانی و هوش هیجانی به ‌عنوان دو مؤلفه مهم روان‌شناختی و سازمانی، می‌توانند نقش تعیین‌کننده ‌ای در بهبود کیفیت زندگی کاری پرستاران داشته باشند. با توجه به پیچیدگی روابط میان این متغیرها، استفاده از رویکرد شبکه ‌های عصبی مصنوعی این امکان را فراهم می‌کند که الگوهای غیرخطی و تعاملات پنهان میان آن‌ها با دقت بیشتری شناسایی شود؛ موضوعی که در پژوهش‌های پیشین کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

در اجرای این پژوهش، افراد و نهادهای مختلفی یاری‌دهنده من بودند. در درجه نخست، استاد راهنمای محترم، جناب آقای دکتر گرجی، که با ارائه رهنمودهای علمی و تخصصی، نقش اساسی در شکل‌گیری چارچوب نظری و طراحی روش‌شناسی پژوهش داشتند. همچنین مدیران بیمارستان‌های منتخب دانشگاه علوم پزشکی ایران که با فراهم کردن شرایط لازم برای جمع‌آوری داده‌ها، همکاری مؤثری داشتند. بدون تردید، پرستاران شرکت‌کننده در پژوهش که با صرف زمان و پاسخ‌گویی صادقانه به پرسشنامه‌ها، نقش اصلی را در تحقق این مطالعه ایفا کردند، شایسته قدردانی ویژه هستند. در پایان، از همکار محترم طرح، خانم خاطره محمدی، که در طول مراحل مختلف پژوهش همکاری‌های ارزشمندی داشتند، صمیمانه تشکر می‌کنم.

--------------------------------------------------------------------------------------

3- پژوهش تان را معرفی کرده و با معرفی ویژگی ها و نوآوری های آن در خصوص موضوعات و محورهای آن شرح دهید:

این پژوهش با هدف بررسی رابطه شادمانی سازمانی و هوش هیجانی با کیفیت زندگی کاری در پرستاران بیمارستان‌های منتخب دانشگاه علوم پزشکی ایران انجام شده است. در این مطالعه، کیفیت زندگی کاری به‌عنوان یک متغیر کلیدی در حفظ سلامت نیروی انسانی و ارتقای کیفیت خدمات مراقبتی در نظام سلامت در نظر گرفته شده و تلاش شده است عوامل روان‌شناختی و سازمانی مؤثر بر آن به‌صورت هم‌زمان مورد بررسی قرار گیرند.

از نظر محتوایی، این پژوهش بر سه محور اصلی تمرکز دارد: نخست، شادمانی سازمانی که بازتاب‌دهنده فضای روانی، روابط کاری، حمایت سازمانی و احساس رضایت و تعلق کارکنان به سازمان است. دوم، هوش هیجانی که به‌عنوان توانایی درک، تنظیم و مدیریت هیجان‌های فردی و بین‌فردی، نقش مهمی در مواجهه پرستاران با شرایط استرس‌زا و تعامل با بیماران و همکاران ایفا می‌کند. سوم، کیفیت زندگی کاری که ابعاد مختلفی از جمله تعادل کار، امنیت شغلی، رضایت شغلی و رفاه روانی را در بر می‌گیرد.

ویژگی شاخص و نوآوری اصلی این پژوهش، استفاده از رویکرد شبکه‌ های عصبی مصنوعی در تحلیل داده‌ هاست. برخلاف روش‌های آماری کلاسیک که عمدتاً بر روابط خطی و فرضیات از پیش تعیین‌شده متکی هستند، شبکه ‌های عصبی مصنوعی این امکان را فراهم می‌کنند که روابط پیچیده، غیرخطی و تعاملات پنهان میان شادمانی سازمانی، هوش هیجانی و کیفیت زندگی کاری با دقت بالاتری شناسایی شوند. این رویکرد به‌ویژه در محیط‌های پیچیده‌ای مانند بیمارستان‌ها که متغیرهای انسانی و سازمانی به‌طور هم‌زمان بر یکدیگر اثر می‌گذارند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. از دیگر نوآوری‌های این پژوهش می‌توان به ارائه مدلی پیش‌بین برای کیفیت زندگی کاری پرستاران اشاره کرد که می‌تواند به‌عنوان ابزاری کاربردی در تصمیم‌گیری‌های مدیریتی و برنامه‌ریزی‌های منابع انسانی مورد استفاده قرار گیرد. نتایج این مدل می‌تواند به مدیران بیمارستان‌ها کمک کند تا با تمرکز بر مؤلفه‌های کلیدی شادمانی سازمانی و هوش هیجانی، راهبردهای مؤثرتری برای ارتقای رفاه شغلی پرستاران و بهبود کیفیت خدمات درمانی تدوین کنند.

در مجموع، این پژوهش با تلفیق مفاهیم روان‌شناسی سازمانی، پرستاری و هوش مصنوعی، تلاش دارد تصویری جامع‌تر و عمیق‌تر از عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی کاری پرستاران ارائه دهد و از این منظر، دارای نوآوری نظری، روش‌شناختی و کاربردی است.

--------------------------------------------------------------------------------------

4- آیا این پژوهش به مرحله اجرا و بهره برداری رسیده است؟

بله، این پژوهش در مرحله اجرا قرار گرفته است. پس از طراحی مدل مفهومی و جمع‌آوری داده‌ها از پرستاران بیمارستان‌ های منتخب دانشگاه علوم پزشکی ایران، داده‌ها با استفاده از رویکرد شبکه‌های عصبی مصنوعی مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج اولیه نشان داد که مدل پیشنهادی قابلیت پیش‌بینی سطح کیفیت زندگی کاری بر اساس مؤلفه‌های شادمانی سازمانی و هوش هیجانی را دارد. در حال حاضر، یافته‌ها در مرحله اعتبارسنجی و تفسیر نهایی هستند تا بتوان از نتایج آن در برنامه‌ریزی‌های منابع انسانی و ارتقای رفاه حرفه‌ای پرستاران بهره گرفت.

--------------------------------------------------------------------------------------

5- این طرح پژوهشی چه گره ای از مشکلات مردم باز خواهد کرد؟

این پژوهش به‌طور مستقیم به بهبود کیفیت زندگی کاری پرستاران می‌پردازد که یکی از اقشار کلیدی و پرمسئولیت در نظام سلامت کشور هستند. با تبیین رابطه میان شادمانی سازمانی و هوش هیجانی با کیفیت زندگی کاری، این طرح به سیاست‌گذاران کمک می‌کند تا برنامه‌هایی مبتنی بر داده و شواهد علمی برای افزایش رضایت شغلی، کاهش فرسودگی شغلی و ارتقای سلامت روان پرستاران طراحی کنند. نتیجه نهایی، افزایش کارایی خدمات درمانی و رضایت بیماران است؛ زیرا کیفیت زندگی کاری پرستاران مستقیماً بر کیفیت مراقبت آنان از بیماران اثر دارد.

--------------------------------------------------------------------------------------

6- انتظار شما از مسئولین و متولیان امور پژوهشی در زمینه حمایت و یا توسعه فعالیت های مشابه چیست و چه راهکارهایی پیشنهاد می کنید؟

انتظار می‌رود مسئولین و متولیان امور پژوهشی با فراهم‌سازی زیرساخت‌های مالی، تجهیزات نرم‌افزاری و همکاری بین‌دانشگاهی، زمینه توسعه پژوهش‌های میان‌رشته‌ای مانند این مطالعه را فراهم کنند. موضوعاتی چون شادمانی سازمانی، هوش هیجانی و کیفیت زندگی کاری نیازمند تحلیل داده‌های گسترده و استفاده از روش‌های هوش مصنوعی هستند، بنابراین حمایت در قالب دسترسی به داده‌های معتبر، آموزش محققان در حوزه مدل‌سازی عصبی و تخصیص بودجه ویژه برای تحقیقات کاربردی اهمیت فراوان دارد.

راهکارهای پیشنهادی:

1. ایجاد کارگروه‌ های پژوهشی بین‌رشته‌ای میان علوم رفتاری، مدیریت، و مهندسی کامپیوتر برای استفاده بهتر از روش‌های هوش مصنوعی در علوم انسانی
2. حمایت مالی از طرح‌های پژوهشی که به سیاست‌گذاری منابع انسانی در نظام سلامت مربوط می‌شوند.
3. برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی برای پژوهشگران در زمینه تحلیل داده‌های رفتاری با شبکه‌های عصبی مصنوعی
4. تسهیل دسترسی پژوهشگران به پایگاه‌های داده بیمارستانی و سازمانی با رعایت اصول اخلاقی پژوهش
5. ایجاد سیستم ‌های مشوق پژوهشی برای اجرای پروژه ‌هایی که منجر به ارتقای رفاه و کیفیت کاری کارکنان نظام سلامت می‌گردند.

--------------------------------------------------------------------------------------

7- اگر توضیح دیگری درخصوص برنامه های جاری، آینده و اهداف تان دارید در خاتمه این گفتگو بفرمایید: 

برنامه‌ های جاری پژوهش شامل تحلیل تکمیلی داده‌ها با مدل‌های شبکه عصبی پیشرفته‌تر و مقایسه عملکرد آن‌ها با روش‌های آماری کلاسیک است تا میزان دقت پیش‌بینی کیفیت زندگی کاری با دقت و اطمینان بیشتری ارزیابی شود. علاوه بر آن، در فاز آینده قصد داریم یک مدل هوش مصنوعی کاربردی برای مدیران بیمارستان‌ها طراحی کنیم که بتواند با دریافت شاخص‌های سازمانی و فردی، سطح شادمانی و کیفیت زندگی کاری پرستاران را به‌صورت پویا ارزیابی کند و پیشنهادهای بهبود ارائه دهد.

اهداف کلان پژوهش:

1. توسعه الگویی علمی و قابل استفاده برای ارتقای مدیریت منابع انسانی در نظام سلامت؛
2. کمک به تصمیم‌گیران جهت کاهش استرس شغلی و افزایش رضایت حرفه‌ای پرستاران؛
3. گسترش کاربرد هوش مصنوعی در علوم رفتاری و سازمانی به شکل عملی و بومی‌شده؛
4. آماده‌سازی بستر لازم برای پروژه‌های آینده در زمینه پایش رفاه سازمانی و سلامت روان محیط‌های کاری