--------------------------------------------------------------------------------------

1- با تشکر از حضور در این مصاحبه، لطفا خودتان را معرفی کرده و سوابق علمی، پژوهشی، اجرایی و عملی خود و فعالیت های مرتبط با این پژوهش را بیان کنید:

دکتر سید احمد احمدی دانشیار سیاستگذاری سلامت دانشگاه علوم پزشکی ایران هستم که بیش از بیست سال فعالیت در حوزه های مدیریتی و اجرایی حوزه سلامت کشور به تدریس، تحقیق و نیز مدیریت پرداخته ام. همزمان با تدریس در دانشکده مدیریت در دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی ایران نیز به تدریس و تحقیق می پردازم. اینجانب به عنوان مجری طرح پژوهشی تاکنون پژوهش های میدانی بسیاری در حوزه سیاستگذاری و مدیریت در داروسازی و صنعت دارو و نیز در حوزه سیاستگذاری سلامت در قالب پایان نامه های دانشجویی و طرح های تحقیقاتی به انجام رسانده و بیش از پنجاه مقاله علمی اینجانب در مجلات علمی معتبر به چاپ رسیده و بسیاری از آنها مورد استفاده در صنعت و نظام سلامت قرار گرفته است.

2- دلیل اصلی شما برای انتخاب این طرح تحقیقاتی چه بود و چه کسانی در این پژوهش یاری دهنده شما بودند؟

- شرایط جامعه در دسترسی به دارو از یک سو و وضعیت سیاستهای دارو در نظام سلامت کشورمان از سوی دیگر توجه ما را به اهمیت موضوع تحلیل سیاست دارویار جلب نمود. در واقع دیدگاه ما در این مطالعه بررسی سیاست های دارویی در ایران و ارزیابی اثرات این سیاست ها بود و در مرحله بعد به دنبال شناسایی اولویت های اساسی برای حل مسئله دارو در ایران بودیم به طوری که هم دسترسی مردم بهتر شود و هم وضعیت دارو در نظام سلامت از حالت بحرانی فاصله بگیرد. ما در این مطالعه یک تیم پژوهش متنوع اما یکدست از لحاظ سابقه کاری و علم و مهارت داشتیم و همچنین در مسیر اجرای این پروژه با بسیاری از صاحب نظران، افراد تاثیر گذار در صنعت دارو و سیاستهای مربوطه و مدیران و کارشناسان کلیدی نظام سلامت و حتی خود مردم نیز مصاحبه و گفت و گو داشتیم تا بتوانیم بهترین پاسخی که می توانیم را برای این مسئله ارائه دهیم.

3- پژوهش تان را معرفی کرده و با معرفی ویژگی ها و نوآوری های آن در خصوص موضوعات و محورهای آن شرح دهید:

سیاست یا برنامه دارویار، طرحی بود که در ادامه چالش های ریشه ای حوزه دارو( از جمله بدهی های انباشته در زنجیره تولید و توزیع، کمبود دارویی، چالش های تامین مالی و تامین ارز )، و همچنین چالش هایی که تحریم های اقتصادی در این حوزه ایجاد می کرد، به عنوان یکی از پازل های سیاستی بود که در دولت سیزدهم «جراحی اقتصادی» نام گرفت. در واقع این طرح به دنبال مقابله با فساد و قاچاق دارو با توجه به تفاوت قیمت ارز تخصیصی به آن، گسترش و عادلانه تر کردن بهره وری دهک های مختلف جامعه از یارانه های سلامت در حوزه دارو و همچنین واقعی تر کردن قیمت دارو ( بمنظور کمک کردن به زنجیره تولید) از سویی و از سوی دیگر جلوگیری از افزایش پرداخت از جیب مردم با اختصاص دادن یارانه دارو به بیمه ها، بود. ما در پژوهشی که انجام دادیم به دنبال تحلیل سیاست های این طرح، اینکه چگونه این سیاست به دستورکار سیاست گذار وارد شد، چه عوامل زمینه ای و موقعیتی در این باره وجود داشت، تدوین این طرح چگونه انجام گرفت و در نهایت چگونه اجرا شد و چه ارزیابی از اجرای این سیاست می توان داشت، بودیم. در مسیر این پژوهش، چالش هایی که طرح دارویار با آن مواجه شد را شناسایی کردیم و همچنین در نهایت در جهت اصلاح فرایندهای پیاده سازی برنامه، گزینه هایی را اولویت بندی و ارائه دادیم.

4- آیا این پژوهش به مرحله اجرا و بهره برداری رسیده است؟

اجرای این پژوهش حدود 18 ماه طول کشید چون مسئله بسیار بزرگ و پیچیده ای بود و بررسی تمام جنبه های آن الزامی بود. از طرفی دیگر سیاستی بود که به تازگی به اجرا درآمده بود و برای آنکه اثرات آن مشخص تر شود نیاز به زمان وجود داشت. دسترسی به افراد و مدیران کلیدی و سطح بالای سیاستگذاری سلامت نیز کمی زمان بر بود اما ضرورت داشت و در نهایت تمام سعی شد که انجام بگیرد. این پژوهش به اهدافی که بر اساس آن شکل گرفت در حال حاضر رسیده و مقالات مرتبط با آن منتشر شده و در حال انتشار است.

5- این طرح پژوهشی چه گره ای از مشکلات مردم باز خواهد کرد؟

ما نگاهمان در این مطالعه مردمی بودند که هزینه های بالای دارو، دسترسی و دریافت دارو را برایشان تبدیل به یک معضل کرده است. تمام اعضای تیم پژوهش جزء همین مردم جامعه هستند که وقتی برای یک نسخه تجویزی سرماخوردگی به داروخانه مراجعه می کنند با هزینه ای بالغ بر 300 الی 400 هزار تومان مواجه می شوند و برایشان سوال است که چرا اینقدر هزینه یک نسخه سرماخوردگی بالا رفته است ؟ پس بقیه بیماری ها چه می شود ؟  سیاست های مختلف به شکل مستقیم و غیر مستقیم بر زندگی مردم اثر می گذارند و خیلی وقتها برای مردم مشکل و مسئله ایجاد می کند. مردم در واقع با اثرات یک سیاست سروکار دارند، در واقع آگاهی کمتری از این که این سیاست چیست و چگونه عمل می کند، دارند و این موضوعی است که باید به آن توجه شود. ما باید آگاهی مردم نسبت به سیاست ها را بالا ببریم و مردم را در تصمیم گیری ها و تدوین سیاست هایمان لحاظ کنیم. نتایج این تحقیق نشان می دهد طرح دارویار نتوانست آنگونه که روی کاغذ نوشته شده بود در عمل بتواند اجرا شود و مشکلات این حوزه را برطرف کند. ما در حال حاضر در زمینه دارو، با چالش ها فراوانی روبرو هستیم که در نهایت سلامت مردم را تهدید می کند. ما در این پژوهش در واقع برای سیاستگذار و مدیران اجرایی که در میدان عمل حضور دارند، شواهد و نقشه راهی را تولید کردیم تا از گسترش بحران دارویی جلوگیری شود و بتوانیم برویم به سمتی که در نهایت اثرات یک سیاست به شکلی مثبت برای مردم احساس و قابل لمس شود. اگر سیاستگذار را بتوانیم آگاه کنیم و همچنین آگاهی مردم را افزایش دهیم، مطمئنا می توانیم جلوی خیلی از چالش ها را بگیریم. در یک جمله اگر بخواهم اثرات این پژوهش را بگویم این است که نتایج این پژوهش به شکلی است که در صورت بکارگیری واجرای نتایج این تحقیق امید است دسترسی مردم به دارو را چه از لحاظ مالی و از چه از لحاظ دسترسی به کالا(دارو) افزایش یابد.

6- انتظار شما از مسئولین و متولیان امور پژوهشی در زمینه حمایت و یا توسعه فعالیت های مشابه چیست و چه راهکارهایی پیشنهاد می کنید؟

در جامعه علمی و پژوهشی کششور گروه هایی از پژوهشگران را داریم که بسیار پر تلاش و مسئله محور و بر مبنای پاسخ به چالش های مردم، دولت و جامعه کار می کنند و دسته دیگر پژوهشگرانی هستند که به خاطر سیاست گذاری های علمی و پژوهشی ناصحیح نهادهای مربوطه، به تولید مقاله روی آورده اند. مقالاتی که ممکن است دردی را از جامعه دوا نکند. ما نتایج و خلاصه های کلیدی یافته های پژوهشی که انجام داده ایم را برای سیاستگذران کلیدی کشور ارسال خواهیم کرد و همچینن برای بحث بیشتر و اجرای گزینه های سیاستی پیگیری خواهیم داشت. آنچه نیاز است توجه بیشتر به پژوهش های مسئله محور است و پژوهشگرانی که در این زمینه فعالیت می کنند باید توجه ویژه ای شوند . آنها دغدغه کشور و نیازهای مردم را دارند باید توجه ویژه ای به این پژوهش ها و پژوهشگران شود. مسئله دیگر ساختار و ساز و کار های پیچیده برای دریافت نتایج پژوهشها و بکارگیری انها است. یافته های اطلاعات پژوهشی بسیاری در کتبخانه های دانشگاهها و سازمان ها به اصطلاح خاک می خورند، در عین حالی که می توانند خیلی کمک کننده باشند، به سختی به دست پژوهشگران و سیاستگذاران می رسد که به نظر می رسد باید به این مسئله نیز توجه و رسیدگی شود.   

7- اگر توضیح دیگری درخصوص برنامه های جاری، آینده و اهداف تان دارید در خاتمه این گفتگو بفرمایید: 

ما انشالله و توکل بر خدا، به مسیرمان ادامه می دهیم. چالش های کلیدی که در نظام سلامت وجود دارد باید پاسخ داده شود و ما باید نقش خود را در جامعه به خوبی ایفا کنیم و تمام سعی ما این است که بتوانیم این کار را با کیفیت بهتر و در مدت زمان کمتری انجام داده و با پژوهش های مسئله محور بتوانیم وظیفه خود را با کارایی و اثربخشی بیشتر به انجام رسانیم

با تشکر از این جلسه و زمانی که به بنده اختصاص دادید.