--------------------------------------------------------------------------------------

1- با تشکر از حضور در این مصاحبه، لطفا خودتان را معرفی کرده و سوابق علمی، پژوهشی، اجرایی و عملی خود و فعالیت های مرتبط با این پژوهش را بیان کنید:

اینجانب آتنا رفیعی‌پور، عضو هیئت علمی دانشکده بهداشت در گروه بهداشت حرفه‌ای هستم و از شما بابت فراهم کردن این فرصت جهت معرفی طرح، سپاسگزارم. بنده در طی سال‌های اخیر در حوزه بهینه‌سازی شرایط محیطی فضاهای کار و ارتقای سلامت شغلی فعالیت پژوهشی داشته‌ام. تمرکز اصلی فعالیت‌هایم بر مطالعه اثر فاکتورهای محیطی (مانند صدا و شرایط روشنایی) بر سلامت و کارایی افراد بوده و نتایج آن در قالب مقالات علمی و چند طرح کاربردی در سطح دانشگاهی منتشر شده است.

با توجه به علاقه شخصی و پیشینه پژوهشی در زمینه طراحی‌های مبتنی بر ارتقای سلامت در محیط کار، در این طرح تلاش شد از ظرفیت رویکردهای نوین معماری و انرژی در ساختمان، به‌ویژه طراحی سایبان‌های غیرفعال، برای کاهش تنش حرارتی استفاده شود. تجربه حضور در محافل علمی مرتبط با معماری پایدار و مطالعه تحقیقات منتشر شده در زمینه صرفه‌جویی در مصرف انرژی در سال‌های اخیر، زمینه‌ساز شکل‌گیری ایده و اجرای موفق این طرح بوده است.

------------------------------------------------------------------------------------

2- دلیل اصلی شما برای انتخاب این طرح تحقیقاتی چه بود و چه کسانی در این پژوهش یاری دهنده شما بودند؟

در سال‌های اخیر مسئله گرمایش زمین توجّه بسیاری از محققین را به خود معطوف کرده است و به‌عنوان یک چالش عمده در حیطه سلامت کارکنان مطرح می‌باشد، به طوریکه تمرکز بر تبعات آن در سال 2024 به‌عنوان شعار سال از سوی سازمان بین المللی کار (ILO) مطرح شده است. بنابراین می توان گفت که دلیل اصلی انتخاب این موضوع، مشاهده روند رو به رشد تنش حرارتی در ساختمان‌های اداری و آموزشی، خصوصاً در ماه‌های گرم سال و پیامدهای آن بر ‌سلامت و بهره‌وری کارکنان بود. با وجود توسعه سیستم‌های تهویه مکانیکی، سهم طراحی غیرفعال در کاهش بار حرارتی ساختمان‌ها همچنان کمتر از ظرفیت واقعی آن مورد استفاده قرار می‌گیرد در حالیکه می‌تواند به‌عنوان یک راهکار مقرون به‌صرفه مورد توجّه قرار گیرد. از این رو، تلاش شد با تکیه بر راهکارهای ساده‌ و کم‌هزینه همچون طراحی سایبان‌های بهینه، الگوی قابل‌اجرایی برای کاهش مواجهه حرارتی ارائه شود.

در اجرای این پژوهش، همکاران پژوهشی و توانمند و دو دانشجوی مستعد گروه بهداشت حرفه‌ای در تحلیل و پایش مقادیر تنش حرارتی، مشارکت ارزشمندی داشتند که نقش مستقیم در به ثمر رسیدن این طرح ایفا کردند.

--------------------------------------------------------------------------------------

3- پژوهش تان را معرفی کرده و با معرفی ویژگی ها و نوآوری های آن در خصوص موضوعات و محورهای آن شرح دهید:

پژوهش حاضر به بررسی تأثیر سایبان‌های افقی خارجی بر پنجره‌های ساختمان‌های اداری-تجاری بر مصرف انرژی و بار سرمایشی در فصل تابستان اختصاص دارد. این مطالعه در فاز طراحی و شبیه‌سازی انجام شده است. در این تحقیق، سایبان‌ها به گونه‌ای طراحی شدند که سایه کامل پنجره‌ها را در گرم‌ترین روز سال (1 مرداد) پوشش دهند و تأثیر آنها بر تقاضای بار سرمایشی و صرفه‌جویی انرژی طی سه ماه تابستان محاسبه شد.

نوآوری پژوهش در تحلیل دقیق تأثیر سایبان‌ها بر مصرف انرژی ساختمان و ارائه نتایج عددی ملموس (کاهش بار سرمایشی تا 37/16 درصد و صرفه‌جویی حدود 6 میلیون تومان در سه ماه تابستان برای ساختمان نمونه) است. این مطالعه با تمرکز بر طراحی بهینه سایبان‌ها برای پنجره‌های شرقی و غربی، رویکردی کاربردی و قابل تعمیم برای ساختمان‌های مشابه در کلان‌شهرهایی مانند تهران ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که طراحی صحیح سایبان می‌تواند صرفه‌جویی انرژی، بهبود آسایش حرارتی و بصری را همزمان فراهم کند.

 -------------------------------------------------------------------------------------

4- آیا این پژوهش به مرحله اجرا و بهره برداری رسیده است؟

خیر فعلا در مرحله شبیه سازی است و هنوز در فاز اجرا وارد نگردیده است. تیم تحقیق علاقه مند است شکل های مختلف سایبان را در زوایا و حالت های مختلف بررسی کند و سپس نسبت به پیاده سازی آن اقدام نماید.

--------------------------------------------------------------------------------------

5- این طرح پژوهشی چه گره ای از مشکلات مردم باز خواهد کرد؟

پژوهش حاضر با بررسی تأثیر سایبان‌های افقی بر پنجره‌های ساختمان، نقش مستقیم در کاهش مصرف انرژی و هزینه‌های برق و بهبود آسایش حرارتی افراد دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که استفاده از سایبان‌های طراحی شده می‌تواند بار سرمایشی ساختمان را به طور قابل توجهی کاهش دهد و صرفه‌جویی مالی ملموسی برای ساکنین و مدیران ساختمان ایجاد کند. علاوه بر این، کاهش مصرف انرژی به کاهش انتشار دی‌اکسید کربن و بهبود شرایط زیست‌محیطی کمک می‌کند.

--------------------------------------------------------------------------------------

6- انتظار شما از مسئولین و متولیان امور پژوهشی در زمینه حمایت و یا توسعه فعالیت های مشابه چیست و چه راهکارهایی پیشنهاد می کنید؟

انتظار ما از مسئولین و متولیان امور پژوهشی این است که زمینه‌های حمایت از تحقیقات کاربردی در حوزه بهینه‌سازی مصرف انرژی در ساختمان‌ را فراهم کنند. از جمله اقدامات مؤثر می‌توان به تأمین بودجه و تسهیلات مالی برای انجام مطالعات میدانی، دسترسی به نرم‌افزارها و تجهیزات پیشرفته شبیه‌سازی انرژی، پشتیبانی از همکاری‌های بین‌رشته‌ای، رقابت‌های طراحی پایدار و انتشار نتایج پژوهشی در سطح ملی و بین‌المللی اشاره کرد.

علاوه بر این، توسعه سیاست‌ها و استانداردهای ملی برای طراحی ساختمان‌های پایدار و بهینه‌سازی مصرف انرژی می‌تواند انگیزه‌ای برای اجرای عملی نتایج پژوهش‌ها باشد. مسئولین می‌توانند با ایجاد کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی برای طراحان، مهندسان و مدیران، آگاهی و توانمندی‌های فنی لازم جهت استفاده از تکنولوژی‌های مقرون به‌صرفه و قابل دسترس در حیطه حفظ سلامت و ایمنی نیروی کار را ارتقا دهند.این مسئله می‌تواند به گسترش و تداوم تحقیقات مشابه کمک کند و مسیر حرکت به سمت گسترش بهره‌گیری از مداخلات کم‌مصرف و دوست‌دار محیط‌زیست را تسهیل نماید.

--------------------------------------------------------------------------------------

7- اگر توضیح دیگری درخصوص برنامه های جاری، آینده و اهداف تان دارید در خاتمه این گفتگو بفرمایید:

در این پژوهش به بررسی تأثیر طراحی سایبان‌های افقی خارجی بر کاهش مصرف انرژی و بار سرمایشی ساختمان‌های اداری-تجاری در فصول گرم سال پرداختیم و یافته‌ها نشان داد که جهت جغرافیایی پنجره و تعداد تیغه‌ها نقش مهمی در بهینه‌سازی مصرف انرژی و کاهش هزینه‌های برق دارد.اهداف آینده ما بر گسترش این تحقیق متمرکز است. از جمله برنامه‌ها، انجام مطالعات مشابه بر روی انواع مختلف سازه‌های سایبان و پنجره‌های سقفی، سایبان‌های زیست تقلید در طراحی‌ها، بررسی تأثیرات طراحی سایبان‌ها در شهرها و اقلیم‌های مختلف و همچنین تحلیل ترکیبی سایبان‌های افقی با سایر استراتژی‌های صرفه‌جویی در انرژی مانند سیستم‌های خورشیدی و سایه‌زنی خودکار می‌باشد.

در نهایت، هدف بلندمدت پژوهش ما ارائه راهکارهایی برای طراحی بهینه سایبان‌ها است که ضمن کاهش مصرف انرژی و هزینه‌های برق، آسایش حرارتی و بصری ساکنین، کیفیت هوای داخلی و اثرات زیست‌محیطی ساختمان‌ها را نیز بهبود دهد. این اقدامات در چارچوب توسعه ساختمان‌های پایدار و کاهش اثرات منفی زیست‌محیطی ناشی از مصرف انرژی قرار دارند.