1-با تشکر از حضور در این مصاحبه، لطفا خودتان را معرفی کرده و سوابق علمی، پژوهشی، اجرایی و عملی خود و فعالیت های مرتبط با این پژوهش را بیان کنید 

  مرضیه عادل مهربان هستم دانشیار دانشکده پرستاری و مامائی دانشگاه علوم پزشکی ایران. فارغ التحصیل کارشناسی سال 1374 و کارشناسی ارشد مدیریت پرستاری در سال 1380 و دکترای آموزش پرستاری در سال 1392 که همه مقاطع تحصیلی خود را در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان گذرانیده ام. قبل از سال 1382 در مراکز آموزشی درمانی شهر اصفهان به عنوان پرستار در بخشهای مختلف و سوپروایزر آموزشی در دفتر پرستاری خدمت کردم. و پس از آن به عنوان عضو هیئت علمی در دانشکده پرستاری دانشگاه علوم پزشکی اصفهان تدریس داشتم.  از  سال 1397 به دانشگاه علوم پزشکی ایران انتقال پیدا کرده و در گروه مدیریت پرستاری مشغول تدریس هستم. به مدت دو سال هم هست که مدیر این گروه هستم. مجری حدود 46 طرح تحقیقاتی هستم و از این طرحها بیش از چهل مقاله استخراج شده اکثرا در مجلات داخلی چاپ شدند. چندتا از آنها در راستای پژوهش در بحث ایمنی بیمار هست که این طرح نیز در همین دسته قرار گرفته است. . 

2-دلیل اصلی شما برای انتخاب این طرح تحقیقاتی چه بود و چه کسانی در این پژوهش یاری دهنده شما بودند؟

خطاهای پزشکی یکی از معضلات چالش برانگیز موسسات بهداشتی درمانی بوده که پیامدهای بالینی و اقتصادی چشمگیری دارند و بر شاخصهای مرگ و میر نیز تاثیر می‌گذارند. به طور قطع پیشگیری از وقوع خطا و روش برخورد با خطاها یکی از موضوعات مهم ایمنی بیمار می‌باشد. یکی از گامهای اساسی در جهت کشف، شناسایی و کنترل خطاهای پزشکی، گزارش‌دهی خطا و مطرح شدن آن در قالب رسمی و بصورت ساختار یافته و اداری می‌باشد. پرستاران می‌توانند به عنوان منبع یا عامل خطای پزشکی، شریک یا مشاهده گر خطا، در گزارش خطاهای سیستم مراقبتهای سیستم بهداشتی و درمانی نقش مهمی داشته باشند. گزارشهای خطا به عنوان منبع ارزشمند دانش در سازمان می‌باشد. کم گزارش دهی فرصت یادگیری را کاهش می دهد مدیرت دانش خلق، انتقال و انتشار دانش موجود در سازمان را تسهیل می کند با استفاده از مدیریت دانش می‌توان دانش حاصل از گزارش‌دهی خطا را خلق، توسعه، انتشار داد و یادگیری را در سازمان بالا برد. این پژوهش با همکاری خانم شمس السادات سیدحسینی  دانشجوی کارشناسی ارشد رشته مدیریت پرستاری و مهندس شیما حقانی انجام گرفته است.

3-پژوهش تان را معرفی کرده و با معرفی ویژگی ها و نوآوری های آن در خصوص موضوعات و محورهای آن شرح دهید:

در این پژوهش مقطعی که به شکل نیمه تجربی در سال 1402 انجام شد 62 پرستار شاغل در بیمارستان ولایت دامغان با مدرک کارشناسی و بالاتر، برای اجرای مدیریت دانش طبق مدل نوناکو و تاکوچی بصورت تصادفی انتخاب  گردیده و 3 ماه بطول انجامید. در ابتدا پرسشنامه موانع گزارش‌دهی خطا توسط هر دو گروه تکمیل گردید. سپس با گروه مداخله جلسه ای تشکیل گردید و در آن روش پژوهش و مداخله آموزش داده شد در مداخله از ربات تلگرام جهت ثبت خطا استفاده می گردید که به گروه مداخله گفته و نحوه استفاده از آن توضیح داده شد سپس در پیام‌رسان مجازی گروه تشکیل و لینک ربات ناشناس جهت ثبت خطا در اختیار آنها قرار داده شد. در انتهای هر هفته ، خطاهای گزارش شده در ربات توسط پژوهشگر بررسی و بصورت یک فایل درس آموخته در اختیار گروه مداخله قرار می‌گرفت. در درس آموخته ها خطاهای گزارش شده و درصد آن بطور کامل توضیح داده می شد. پس از پایان 21 روز(3 هفته) و تهیه 3 درس آموخته جلسه هم اندیشی جهت بحث در خصوص خطاهای ثبت شده تشکیل می گردید. در حلسات در خصوص انواع خطاهایی که رخ داده بود، بیشترین خطای ثبت شده و راه هایی که باعث کاهش خطاها می گردید بحث می شد. طول جلسات براساس نظرات و مطالبی که افراد ارائه می دادند بود. در طول مدت 3 ماه  4 جلسه هم اندیشی برگزار گردید که نتایج جلسات توسط پژوهشگر بررسی و روشهای کاهش خطا بصورت یک روش اجرایی هر 45 روز یکبار ( پس از دو جلسه هم اندیشی) تهیه و در گروه جهت اجرای افراد گروه مداخله، قرار داده می شد.. موارد در گروه بطور مداوم تکرار می گردید تا بصورت روال عادی کاری تبدیل گردد. برای گروه کنترل طبق روال قبل گزارش خطا در سایت بیمارستان  انجام می گردید و نتایج همانند روال قبل پس از گذشت سه ماه در اختیار افراد قرار داده شد در طول پژوهش 2 نفر از گروه مداخله از ادامه پژوهش بدلیل مشغله شخصی و عدم امکان حضور در جلسات انصراف داده و در نهایت 60 نفر حجم نمونه باقی ماند. پرسش نامه پس از پایان مداخله و پس از آخرین روش اجرایی گفته شده توسط پرستاران گروه کنترل و مداخله  مجددا تکمیل گردید. نتایج قبل و بعد با نرم افزار SPSS و آزمونهای میانگین، انحراف معیار و آزمون t زوجی و t مستقل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته های پژوهش حاضر نشان داد که اجرای مدیریت دانش باعث کاهش موانع گزارش‌دهی خطا در پرستاران می‌گردد و مدیریت دانش بر عواملی مانند خطاهای دارویی، عملکرد و اشتیاق شغلی تاثیر دارد.  همچنین مدیریت دانش بیشتر در عوامل مربوط به کارکنان تاثیر داشته است. در موانع گزارش دهی خطا در پرستاران در قبل از مداخله عواملی همچون ترس از مواخذه و ملامت از جانب پزشک و خانواده بیماران مانند اغلب پژوهشها دارای بیشترین تاثیر بوده اند و اجرای مدیریت دانش در بعد از مداخله بر روی این عوامل تاثیر قابل توجهی داشته است بعبارتی با استفاده از مدیریت دانش موانع مهمی که در کارکنان برای گزارش دهی خطا وجود دارد کاهش می یابد. در حیطه مدیریتی یکی از عوامل مهمی که مانع از گزارش خطا بوده است عدم ارائه بازخورد مثبت از طرف مدیریت بوده است. در صورتیکه مدیریت دانش بیشترین تاثیر در قسمت مدیریت را بر عدم واکنش متناسب با خطا داشته است.

4-آیا این پژوهش به مرحله اجرا و بهره برداری رسیده است؟

بله در بیمارستان ولایت دامغان

5-این طرح پژوهشی چه گره ای از مشکلات مردم باز خواهد کرد؟

نتایج این پژوهش می‌تواند داده‌های مفیدی را در اختیار سیاستگذاران و مدیران ارشد نظام سلامت برای برنامه‌ریزی و سیاستگذاری کاهش خطاهای پزشکی و ارتقاء ایمنی سلامت بگذارد.

6- انتظار شما از مسئولین و متولیان امور پژوهشی در زمینه حمایت و یا توسعه فعالیت های مشابه چیست و چه راهکارهایی پیشنهاد می کنید؟

• طراحی برنامه‌ای تفضیلی و مکتوب پیرامون چگونگی روش گزارش‌دهی خطا و استفاده از نرم افزار و ربات و همچنین روش پیاده سازی مدیریت دانش با توجه به اهداف بیمارستان و حمایت مدیران.
• توجه به فرهنگ سازمانی مبتنی بر ایمنی بیمار و اقدامات مدیران ارشد می‌تواند پرسنل را در به اشتراک‌گذاری تجربیات و نظرات و خطاها تشویق نماید.
• ایجاد رویه‌ای مناسب جهت دسترسی افراد به سیستم گزارش‌دهی خطا با امکان ثبت در درون یا بیرون بیمارستان
• جمع‌آوری، گزینش، طبقه‌بندی، سازماندهی و مستند سازی خطاهای گزارش داده شده، اطلاعات و تجارب پرسنل، بکارگیری ابزارها و روشهای مناسب جهت تعدیل و پالایش اطلاعات و ایجاد پایگاه داده‌ها جهت انتشار و اشتراک دانش.
• ایجاد فرایندهایی جهت تسهیم و انتشار اطلاعات و دانش در سطحی وسیع از طریق کانالهای ارتباطی و شبکه‌های مجازی، و رفع موانع فردی، سازمانی، تکنولوژیکی در تسهیم دانش براساس خطاها، نظرها و تجربیات افراد
• با توجه به این موضوع که پژوهش در بیمارستان دولتی انجام پذیرفته است پیشنهاد می‌گردد تحقیقات مشابه در بیمارستانهای خصوصی نیز انجام گیرد.تا با مطالعه تطبیقی بین نتایج پژوهش در بیمارستانهای دولتی و خصوصی به تفاوتهای موجود در آن پی برد. همچنین از نمونه‌های با حجم بیشتر جهت امکان بیشتر تعمیم داده‌ها استفاده گردد.

7-گر توضیح دیگری درخصوص برنامه های جاری، آینده و اهداف تان دارید در خاتمه این گفتگو بفرمایید:

 انشالله در پژوهشهای آتی تاثیر مدیریت دانش بر موانع دیگر گزارش‌دهی خطا با توجه به موانع مختلف و زیادی که وجود دارد نیز بررسی خواهد شد.